Het WK-voetbal komt eraan - Leestips

28-04-2026

Twee bijzondere boeken over historische momenten in de canon van het Nederlandse voetbal

Bron: Clubblad 2026-1
Door: Rik Gockel

De wereldorde brokkelt af en we constateren dat de Verenigde Staten, ooit onze trouwe bondgenoot, een geheel eigen invulling aan conflictbeheersing geeft. Op diverse plekken op onze aardbol is het onrustig en over een aantal maanden moet het WK-voetbal gespeeld worden. Tussen 11 juni en 29 juli 2026 komen in Canada, de Verenigde Staten en Mexico maar liefst 48 landen in actie. Dat waren er nog nooit zoveel. Naast de drie thuisspelende landen hebben 43 landen zich middels een kwalificatiereeks geplaatst. Een aantal landen speelt nog een intercontinentale play-off wedstrijd om de laatste twee tickets. Nu Iran zich vanwege de oorlog terugtrekt, bezint de FIFA zich op het aanpassen van het toernooiformat of het oproepen van een vervangend team. Door de diverse brandhaarden op de wereld en het verstoorde luchtruim is het nog verre van duidelijk wanneer het deelnemersveldcompleet is. Over de hoge ticketprijzen hebben we het dan nog niet eens gehad.

Om toch wat in de goede stemming te komen, kan wellicht nostalgie onze negatieve gevoelens tegenover het komende WK wat verlichten. Wat daarin kan helpen is het lezen van een passend boek. Het onderstaande werk van Auke Kok is in 2004 bekroond met de Nico Scheepmaker Prijs voor beste sportboek.

1974 - We waren de besten (2004)

Begin jaren ’70 was een tijd van optimisme en idealisme. Groeiende welvaart leidde tot meer consumptie. De oliecrisis van ’73 leidde tot de eerste autoloze zondagen en de protesten tegen de Vietnamoorlog, de onwinbare oorlog, namen toe. Misschien ook wel versterkt doordat deze oorlog voor het eerst op grote schaal via het televisiebeeld de huiskamers bereikte. Johan Cruijff introduceerde het begrip marketing in de voetbalwereld en via zijn schoonvader en zaakwaarnemer Cor Coster werd er onderhandeld met de KNVB over het verdelen van verdiensten tijdens het WK in Duitsland. Tijdens de busreis van de selectie naar Duitsland werden de laatste plooien gladgestreken.

Op dit WK in Duitsland verbaasde Nederland vriend en vijand met gedurfd en aanvallend voetbal. Totdat op die Zwarte Zondag 7 juli alles misgaat: de Nederlandse totaalvoetballers verliezen van West-Duitsland, een nationaal trauma is geboren. Auke Kok brengt in dit boek de tijdgeest van de jaren ’70 weer tot leven. Hij zocht de helden van Rinus Michels weer op. Waarom verbaasden de Duitsers zich over de ‘losse’ levenswijze van de Nederlanders in het hotel in Hiltrup. En wat gebeurde er nu precies bij dat beruchte zwembadincident? Pleun Strik - wie kent hem nog? - van PSV was daarbij; hij kreeg hierover minder vragen dan Cruijff. Prachtig beschreven zijn de passages over de dagen dat Nederland niet hoeft te voetballen en hoe ze de verveling tegengaan. De gebroeders Van de Kerkhof lazen Suske & Wiske op bed en Johnny Rep liet zich door een taxichauffeur afzetten bij een discotheek in MÈ•nster.

Wanneer je in 1974 ouder was dan drie jaar kun je dit boek therapeutisch op je laten inwerken. Was je in 1974 jonger dan drie jaar of nog niet geboren, dan helpt dit boek om het verdriet van je ouders op grootouders beter te begrijpen. Auke Kok schreef later in 2019 een ijzersterke biografie van Johan Cruijff met als smet de rectificatie die hij moest maken over de vergoeding die Cruijff volgens hem had ontvangen voor zijn werk in de Foundation.

Eindbestemming Zanderij (2005)

 

Een boek met een heel ander soort tragische afloop en ook minder bekend, is afkomstig van Iwan Tol. Nu Suriname onder leiding van Henk ten Cate dichtbij het eerste WK-ticket ooit is, is het vergeten verhaal van het Kleurrijk Elftal weer actueler en betekenisvoller dan ooit.

Het Kleurrijk Elftal was een voetbalteam van Surinaamse voetballers uit Nederland. Sinds de oprichting in 1986 speelden ze om fondsen te werven voor projecten in Suriname. In de vroege ochtend van 7 juni 1989 zet de piloot van het SLM-vliegtuig in dichte mist een fatale landing in. Het vliegtuig is op weg naar vliegveld Zanderij in Paramaribo en verongelukt in de jungle, nog geen twee kilometer van de eindbestemming. Aan boord bevindt zich het Kleurrijk Elftal. Van de achttien spelers komen er veertien om. Drie spelers overleven de ramp en één speler was zijn ploeg vooruit gereisd.

In dit boek gaat het over de achttien jongens uit deze selectie. Wie waren zij? Wat waren hun dromen? Wat gaat er mis op die fatale dag? De verhalen van de drie overlevenden zijn hartverscheurend en aangrijpend. Radjin de Haan (Telstar), Edu Nandlal (Vitesse) en Sigi Lens (Fortuna Sittard) kunnen de ramp nog navertellen. Onder andere Andy Scharmin (talent van FC Twente) en Elfried Veldman van De Graafschap konden dat niet meer. Ruud Gullit en Frank Rijkaard waren de meest prominente gasten bij de rouwdienst in de RAI in Amsterdam. Gullit sprak. Bevlogen. Naast hem stond Frank Rijkaard wiens blik op de grond was gericht. Hun vriend Jerry Haatrecht was omgekomen.